Αναδημοσιεύση άρθρου του Παναγιώτη Φραντζή

«Στο δρόμο για τη θάλασσα»

Αυγούστου 24, 2012

Κίνημα πολιτών στον Πειραιά διεκδικεί να μην περάσουν σε χέρια ιδιωτών οι δύο παραλίες του Δήμου. Υπερασπίζονται το δημόσιο αγαθό και αποκρούουν τις επιθέσεις που δέχονται από τη δημοτική αρχή. Ενημερώνουν τους συμπολίτες τους, ξεπερνούν την απογοήτευση από τη γενικότερη κατάσταση στις συλλογικές δημοκρατικές διαδικασίες και σκοπεύουν να βγουν νικητές.

Σάββατο απόγευμα, τέλη Ιουνίου, κατεβαίνω στο λιμάνι και στρίβω να πιάσω την παραλιακή από την αρχή. Κάνει ζέστη και στα βραχάκια της Πειραϊκής είναι σκαρφαλωμένοι δεκάδες λουόμενοι. Τελικός μου προορισμός η Φρεαττύδα, όπου η Πρωτοβουλία Κατοίκων οργανώνει εκδήλωση κατά της παραχώρησης της παραλίας σε ιδιώτη, αναβιώνοντας παράλληλα τη γιορτή του Κλήδονα με τραγούδια και άλματα πάνω από αυτοσχέδιες φωτιές. Φτάνω μάλλον νωρίς και συνεχίζω τη βόλτα μου προς το Πασαλιμάνι και την επόμενη παραλία-στόχο, τα Βοτσαλάκια. Η πυκνή δόμηση και η κυριαρχία του μπετόν σε όλη την παραλιακή ζώνη είναι ενοχλητική. Στα Βοτσαλάκια, μέρος της παραλίας καταλαμβάνει η καφετέρια Σκούμπα, που έχει τοποθετήσει τραπεζοκαθίσματα και πλαστικές ξαπλώστρες. Στην ακτή ο κόσμος είναι πολύς, σε μικρή απόσταση ο ένας από τον άλλο. Οικογένειες με τα παιδιά τους, συνταξιούχοι, αλλά και αρκετοί νέοι. Δίπλα από τα πολυώροφα κτίρια, τις ήδη υπάρχουσες επιχειρήσεις, μια τόσο μικρή παραλία, που ο Δήμος φιλοδοξεί να της δώσει και νέα «αναπτυξιακή» δυναμική.

Λίγες ώρες αργότερα, στην εκδήλωση των κατοίκων στη Φρεαττύδα ο επίκουρος καθηγητής στο ΕΜΠ Νίκος Μπελαβίλας εξηγεί πώς φτάσαμε εδώ πιάνοντας το νήμα από το 1967, όταν ο χουντικός δήμαρχος Αριστείδης Σκυλίτσης έκλεινε την Τρούμπα και κατεδάφιζε τα ρημαγμένα νεοκλασικά σύμβολα της προηγούμενης εποχής, το «Ρολόι», τη Ράλλειο Σχολή, τη Δημοτική Αγορά, το Β’ Γυμνάσιο Αρρένων. «Η ιδιωτική πρωτοβουλία ολοκλήρωσε την καταστροφή, υποβοηθούμενη από το διάταγμα του Παττακού, που επέτρεψε την αύξηση του ύψους των οικοδομών. Έπεσαν οι επαύλεις της Καστέλας και του Νέου Φαλήρου, τα μέγαρα της Ζέας, του Βρυώνη και του κέντρου, τα περισσότερα νεοκλασικά ξενοδοχεία. Ο Πειραιάς άλλαξε πρόσωπο, εκσυγχρονίστηκε, το τοπίο του 19ου αιώνα εξαφανίστηκε μέσα σε ελάχιστα χρόνια, οι ακτές του καταλήφθηκαν από πολυκατοικίες και καταστήματα αναψυχής, τα μέτωπα του λιμανιού από πολυώροφα κτίρια γραφείων των ναυτιλιακών εταιρειών». Το λόγο παίρνουν διάφοροι κάτοικοι που δηλώνουν την υποστήριξή τους στον αγώνα και καλούν όλους τους παριστάμενους στην προσεχή συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου. Καθώς ο τελευταίος ομιλητής αφήνει το μικρόφωνο, συνειδητοποιώ ότι έχει σκοτεινιάσει και ο κόσμος είναι πια πολύς. Οι αργοπορημένοι συζητούν σε διάφορα πηγαδάκια και περιμένουν να αρχίσει η γιορτή. Στα μεγάφωνα παίζει η εμβατηριακή Συννεφούλα και ανάβουν οι φωτιές.

Παραλίες σε πλειστηριασμό, κάτοικοι σε αναβρασμό

Λίγο πριν τις εθνικές εκλογές του Μαΐου, ο Δήμος Πειραιά, παρά τη διαφωνία όλων των δημοτικών παρατάξεων της αντιπολίτευσης, προχώρησε σε πλειστηριασμό για την παραχώρηση σε ιδιώτες της εκμετάλλευσης των παραλιών Φρεαττύδα και Βοτσαλάκια. Το αντίτιμο για τη χρήση των παραλιών έφτασε τις 134.000 ευρώ ετησίως. Ο επιχειρηματίας που πλειοδότησε στον πλειστηριασμό ανέλαβε να λειτουργήσει χώρους στάθμευσης, αναψυκτήρια, εγκαθιστώντας ενοικιαζόμενες πολυθρόνες και, ειδικά στα Βοτσαλάκια, να διαμορφώσει θερινό κινηματογράφο και χώρο δεξιώσεων.

Για κάποιον που δεν γνωρίζει την περιοχή, αυτό ίσως να μην ακούγεται τόσο προκλητικό. Οι Πειραιώτες όμως, που ξέρουν πόσο λίγος χώρος έχει μείνει ελεύθερος για όποιον δεν έχει χρήματα να αφήσει σε κάποιο μπαρ και απλώς έχει ανάγκη να πάει για ένα μπάνιο ή να κάνει τη βόλτα του στην παραλία, έχουν λόγους να ανησυχούν. Γιατί τις συγκεκριμένες παραλίες δεν τις έχουν τόσο ανάγκη τα μεσαία και ανώτερα κοινωνικά στρώματα, που έχουν κι άλλες πιο ποιοτικές διεξόδους. Έτσι, απέναντι σε αυτή την εξέλιξη προέκυψε ένας μη θεσμικός αγωνιστικός φορέας: η Πρωτοβουλία Κατοίκων. Υπήρχε εμπειρία από αντίστοιχους αγώνες στο πρόσφατο παρελθόν και οι ανοιχτές διαδικασίες των συνελεύσεων συσπείρωσαν μερικές εκατοντάδες. Κινητήρια δύναμη ήταν τα παιδιά του νέου ριζοσπαστισμού: κυρίως άνεργοι και ημιαπασχολούμενοι, που διατηρούν χαλαρούς πολιτικούς δεσμούς με τα υπάρχοντα συγκροτημένα κόμματα· αυτή ήταν η μαγιά της κίνησης. Συντονίστηκαν όμως με την προηγούμενη γενιά, έθεσαν σε κίνηση θεσμούς όπως οι σύλλογοι γονέων βάζοντας στο χορό όλα τα σχολεία, συνεργάστηκαν με τοπικούς παράγοντες που ήθελαν να βοηθήσουν, αξιοποίησαν και το διαδίκτυο, αλλά προτίμησαν την άμεση επικοινωνία με τους ντόπιους, δημιουργώντας γεγονότα και προϋποθέσεις για πραγματική πολιτική πίεση στην τοπική εξουσία.

«Άνθρωποι της νύχτας»

Στο τέλος της διαδικασίας των πλειστηριασμών ο Δήμαρχος Πειραιά κ. Βασίλης Μιχαλολιάκος δήλωνε με το στόμφο που τον χαρακτηρίζει: «Ήρθε η ώρα να πάψουν οι παραλίες του Πειραιά να είναι οι πιο κακοποιημένες και εγκαταλελειμμένες παραλίες του Λεκανοπεδίου Αττικής. Να είναι έρμαιο συμφερόντων και ανθρώπων της νύχτας». Μίλησε επίσης για το δικαίωμα των κατοίκων να πηγαίνουν σε καθαρές παραλίες και μάλιστα δωρεάν. Πράγματι, το κεντρικό επιχείρημα υπέρ της εκχώρησης των παραλιών σε ιδιώτες είναι ότι ο Δήμος δεν μπορεί να τις συντηρήσει. Αν ο ιδιώτης αναλάβει την ευθύνη και τα έξοδα για τον καθαρισμό των παραλιών, συνεχίζει το επιχείρημα, όλοι θα είμαστε ικανοποιημένοι.

Αν το βασικό ζητούμενο είναι ένα επιπλέον έσοδο για το Δήμο, δεν διευκρινίζεται. Γιατί σε αυτή την περίπτωση θα γινόταν φανερό ότι πρόκειται για άλλη μία μορφή έμμεσης φορολόγησης των δημοτών. Όσοι επισκέπτονται τις παραλίες θα αναγκάζονται με τον έναν ή τον άλλο τρόπο να αφήσουν κάποια χρήματα στον επιχειρηματία που θα τις χρησιμοποιεί, ο οποίος με τη σειρά του, αν όλα πάνε καλά, θα επιστρέφει στο Δήμο μέρος των εσόδων του. Και ποιοι είναι οι άνθρωποι της νύχτας που σήμερα λυμαίνονται τις παραλίες, σύμφωνα με τα λεγόμενα του Δημάρχου; Μήπως οι ίδιοι επιχειρηματίες που θα λειτουργήσουν τις νέες εγκαταστάσεις; Αυτοί οι ίδιοι που σήμερα χρωστάνε στο Δήμο και αύριο θα αναλάβουν να καθαρίσουν τις παραλίες και να τις παραδώσουν στους δημότες;

Πολλά είναι τα αναπάντητα ερωτήματα για όποιον διαβάσει προσεκτικά τα ονόματα και τις υπογραφές που έπεσαν στα έγγραφα μετά τον πλειστηριασμό. Το πιο κραυγαλέο όμως είναι ότι απέναντι στη λαϊκή πρωτοβουλία, ο Δήμαρχος Πειραιά, ο οποίος έχει εξισώσει, με παλιότερες δηλώσεις του περί δύο άκρων, ΣΥΡΙΖΑ και Χρυσή Αυγή, αντιτάσσει επιχειρήματα όπως ότι οι κάτοικοι που αντιδρούν χρηματίζονται ή εκπροσωπούν «συμφέροντα της νύχτας». Κατά καιρούς έχει χρησιμοποιήσει για τους πολίτες που έχουν κινητοποιηθεί χαρακτηρισμούς όπως «ακροδεξιοί» ή «φασίστες».

Δημοκρατικές διαδικασίες

Ο Δήμος Πειραιά πέρασε στην παράταξη του Βασίλη Μιχαλολιάκου «Μας ενώνει ο Πειραιάς» στις δημοτικές εκλογές του 2010. Αν και στον πρώτο γύρο ήρθε δεύτερη με 15.771 ψήφους (ποσοστό 23,08%) επικράτησε τελικά τη δεύτερη Κυριακή, με αισθητά αυξημένο το ποσοστό της αποχής (65%), αποσπώντας 26.740 ψήφους (ποσοστό 51,76%). Στον Πειραιά εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους για τις εκλογές του 2010 ήταν 162.178 πολίτες.

Στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου της 25ης Ιουνίου ο Δήμαρχος, ο οποίος συχνά συμπεριφέρεται σαν απόλυτος άρχων, έχασε τις εντυπώσεις υποδυόμενος αυτό ακριβώς που εκπροσωπεί: μια θορυβώδη μειοψηφία με εξουσία στα χέρια της. Αυτοί που έδωσαν το στίγμα τους στη συνεδρίαση ήταν οι ίδιοι οι κάτοικοι,  που ήρθαν να καταθέσουν την άποψή τους μαζί με πάνω από τρεις χιλιάδες υπογραφές που μάζεψαν υπέρ του αγώνα να μείνουν ελεύθερες οι παραλίες.  Η συνεδρίαση ξεκίνησε με τον δημοτικό σύμβουλο της μείζονος αντιπολίτευσης Ιωσήφ Βουράκη να λέει στον Δήμαρχο ότι το συμβόλαιο που έχει συνάψει ο Δήμος με τον ιδιώτη δεν αναφέρει τίποτα για δωρεάν ομπρέλες ούτε για φύλαξη και καθαρισμό της παραλίας, κι εκείνος να συμφωνεί και να αναφωνεί ότι θα προχωρήσουν σε συμπληρωματική σύμβαση(!). Οι επικεφαλής των δημοτικών παρατάξεων της αντιπολίτευσης δήλωσαν την αντίθεσή τους στην ιδιωτικοποίηση των παραλιών. Η Ελπίδα Παντελάκη κάλεσε τον Δήμαρχο να λάβει υπόψη του τις αντιδράσεις και τις 3.500 χιλιάδες υπογραφές των κατοίκων, που φυσικά δεν είναι «κομματικοί οπαδοί», καθώς το ζήτημα ξεπερνά αυτούς τους διαχωρισμούς. Η Μαρία Σταθάκη τόνισε πως η καφετέρια που λειτουργεί στα Βοτσαλάκια δεν έχει άδεια λειτουργίας και ζήτησε να προσκομιστούν οι αποδείξεις πληρωμής αν υπάρχουν. Ρώτησε ακόμα πόσες φορές έχει διαταχθεί η σφράγισή της.

Μιάμιση ώρα αργότερα τελικά, μετά από σειρά αντεγκλήσεων, δίνεται ο λόγος στους κατοίκους. Τους παραχωρούνται μόλις τρία λεπτά για να διαβάσουν το κείμενο που έχουν συντάξει, ενώ ο κ. Μιχαλολιάκος διακόπτει, φωνάζει και προσβάλλει. Οι κάτοικοι δηλώνουν πως ζητούν οι παραλίες να διατηρήσουν τον αποκλειστικά δημόσιο, κοινόχρηστο, φυσικό χαρακτήρα τους. Ζητούν επίσης να σεβαστεί η δημοτική αρχή τους υψηλότατους δημοτικούς φόρους που πληρώνουν και με βάση αυτά τα έσοδα να προχωρήσει σε ήπια ανάπλαση των παραλιών μετά από διαβούλευση με τους κατοίκους. Όταν περνάει το τρίλεπτο, καλείται η δημοτική αστυνομία να τους βγάλει από την αίθουσα.

Η οικονομική κατάσταση των Δήμων της χώρας είναι τραγική. Σιωπηρά όλοι αναγκάζονται να αξιοποιούν τα ανταποδοτικά τέλη –τα οποία υποτίθεται ότι προορίζονται αποκλειστικά για τις δαπάνες λειτουργίας των υπηρεσιών καθαριότητας, αυτοκινήτων και ηλεκτρολογικού– για να πληρώνουν τα πάγια έξοδα λειτουργίας τους. Ειδικά όμως στο Δήμο του Πειραιά τα ανταποδοτικά τέλη είναι τα πιο υψηλά σε όλη την Ελλάδα, φτάνοντας για τις απλές κατοικίες τα 2,10 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Υπολογίζεται ότι το 2011 ο Δήμος Πειραιά είχε έσοδα 53 εκατομμύρια ευρώ.

Μιλάω στο τηλέφωνο με τον Ηλία Σαλπέα. Ενάμισι χρόνο μόλις εκλεγμένος δημοτικός σύμβουλος με τη «Λαϊκή Συσπείρωση», αλλά από μικρός μέσα στα θέματα της πόλης λόγω της έντονης παρουσίας του πρόωρα χαμένου πατέρα του στην τοπική αυτοδιοίκηση. Μου επιβεβαιώνει ότι χάρη στην πρωτοβουλία των κατοίκων οι παρατάξεις της μειοψηφίας αναζήτησαν κάποιο κοινό έδαφος. «Δεν θα το έλεγα ακριβώς κοινή δράση, ωστόσο έχει υπάρξει μια συνεννόηση, αφού η κάθε παράταξη από τη δική της σκοπιά αντιτίθεται στην εκχώρηση της εκμετάλλευσης των παραλιών σε ιδιώτες».

«Οι παραλίες αυτές εδώ και χρόνια έχουν εγκαταλειφθεί», τονίζει. «Ενώ υπάρχει τεχνολογία καθαρισμού τους και με χαμηλό κόστος ο Δήμος, που θα μπορούσε να την εξασφαλίσει, συνειδητά έχει αδιαφορήσει» συμπληρώνει. «Δεν είμαστε δογματικοί, δεν λέμε όχι στη λειτουργία μιας καντίνας» εξηγεί, «αλλά αυτό που συμβαίνει σήμερα στα Βοτσαλάκια δεν έχει σχέση με αυτό… Ο Δήμος, μπορεί, αν θέλει, να διαχειριστεί τις παραλίες προσφέροντας ποιοτικές υπηρεσίες στους δημότες, τοποθετώντας μερικές ομπρέλες και φροντίζοντας για την καθαριότητα του χώρου». Αφού υπογραμμίζει το δημοκρατικό έλλειμμα στον τρόπο λειτουργίας του Δήμου και τις ευρύτερες πολιτικές προεκτάσεις του κύματος ιδιωτικοποιήσεων, τον ρωτώ ποια είναι η απάντηση μιας αριστερής παράταξης σε αυτές τις συνθήκες. Και απαντά: «Δεν γίνεται αλλιώς, πρέπει ο ίδιος ο κόσμος να ξεσηκωθεί».

«Τι νομίζεις, θα νικήσετε;» ρωτάω τον 33χρονο Γιώργο, που συμμετέχει από την αρχή στην Πρωτοβουλία Κατοίκων. «Θα νικήσουμε αν στηρίξουν την προσπάθεια οι κάτοικοι, αν διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους έμπρακτα» απαντάει ζυγίζοντας ρεαλισμό και αγωνία. Και συνεχίζει: «Το πραγματικό διακύβευμα είναι το τι θεωρούμε δημοκρατία. Το να αναθέτεις σε κάποιον να σου λύσει τα προβλήματα δεν οδηγεί πουθενά». Για να επιστρέψει πιο αποφασιστικά στην αρχική ερώτηση, με ένα απόφθεγμα του Νίκου Καζαντζάκη: «Να αγαπάς την ευθύνη. Να λες, εγώ, εγώ μονάχος μου έχω χρέος να σώσω τη γης. Αν δεν σωθεί, εγώ φταίω».

(UNFOLLOW #8 /Αύγουστος 2012)

Πηγή:  http://panagiotisfrantzis.wordpress.com/

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s